Ik zag mooie paars-roze-bruine etsen van wilde planten in de recente grafiek tentoonstelling in Pulchri. Ze waren van de hand van Angeline Lips uit Molenhoek bij Mook. Daar wilde ik meer van weten. Ik nam de trein naar het plaatsje – het heeft een eigen treinstation – en wandelde door een mooie villawijk naar een moderne woning die ze – met haar man Cis – mee vormgegeven en opgebouwd heeft.
Er is veel groen rond het huis. In het atelier, L-vormig en met grote ramen, staan voor mij drie ezels, met op de voorste ezel de branding van de zee, een stuk strand en een stuk duin ervoor. Erachter, en ook naast en achter me, in bubbeltjesplastic ingepakte werken met de achterkant naar voren. Bij het raam voor een canapé om even uit te rusten. Rechts aan de muur een poster van Henri Matisse en daarnaast een boekenkast met diverse gedichtenbundels, onder meer van Rilke, Jan Arends en Herman de Coninck. Angeline Lips is een grote lezer, te zien aan de boekenkasten in de tussenruimte.
Meisjesinternaat
Ze is Vlaamse van haar moederskant zegt ze. Ze had na de lagere school in Dordrecht een strenge opvoeding in een meisjesinternaat in Vaals. “De lagere school vond ik al vreselijk. Ik ontsnapte eraan door, als ik thuis was, te tekenen en te schilderen.” Ook in de periode in Vaals schiep ze, in een benauwende situatie, zo haar eigen ruimte die schoonheid kon brengen. “Als ik teken en schilder begeef ik me in een andere ruimtelijkheid. Daar ervaar ik behalve ruimte, licht en mogelijkheden, andere dimensies.”
Creatieve therapie
Ze wilde een beroep waarin ze in direct contact met mensen stond en deed een opleiding creatieve therapie en kwam op haar 22e te werken in een jeugdpsychiatrische instelling waar ze jonge mensen begeleidde in creatieve therapie. De meesten hadden verslavingsproblematiek. “Het was de tijd van Jan Foudraine, wiens boek ‘Wie is van hout’ verschenen was (1971). Dat boek sprak me aan. Ik maakte een soort werkvorm, een handvat, waardoor ze aan de slag konden gaan. Een startpunt om in beweging te komen.”
Daarna kreeg ze een full-time baan in Arnhem in een instelling voor kinderen met aangeboren hersenafwijking. “Ze werden als zwakbegaafd gediagnostiseerd. Je kunt je de vraag stellen: ‘wat is zwakbegaafd’? Zo had ik in mijn groep een autistisch jongetje dat opeens opmerkte ‘Heb je wel gezien dat ieder blad anders van de boom valt?'” Vanaf dat ze daar haar baan had schreef ze zich in voor de avondopleiding van de Arnhemse Kunstacademie, die toen nog vijf jaar duurde.
Werkplaats Vrije Vormgeving
Afgestudeerd van de Kunstacademie ging ze aan de slag bij de Lindenberg, het Nijmeegse kunstencentrum. Daar heeft ze 36 jaar lesgegeven. “In allerlei vakken. Ik begon met sociaal-cultureel werk, waarbij ik onder andere jongeren in de wijk begeleidde. Vervolgens ging ik tekenles geven, met model-, portrettekenen en stillevens. Dat vond plaats in de ‘Werkplaats Vrije Vormgeving’. Ik deed het tot het einde. Op het laatst werd de afdeling Beeldend Vormen opgeheven en kregen alle docenten ontslag in een bezuinigingsronde. Daarna ben ik thuis les gaan geven. Dat deed ik tot twee / drie jaar geleden. Toen wilde ik alle tijd hebben voor mijn werk.”
Waar sta ik deze wereld?
Haar werk gaat over waar ze staat in de wereld, zegt ze. “Is er afstand tot de wereld of ben ik er onderdeel van? Als ik schilder ben ik zowel kijker als degene die ’t maakt. Dat is een merkwaardige positie. Om die twee posities samen te brengen zonder dat het denken ertussen zit, dat is de grote kunst.”
De zee is een belangrijk thema voor haar. Sinds haar jeugd komt ze bij zee, met name Bergen aan Zee. Haar schilderijen erover zijn niet precies de beschrijvende weergave ervan, maar haar beleving ervan.
De toeschouwer moet wel een zee zien. Maar geen naturalistische zee. “Het is een zoektocht. Je bent aan het tasten. Het lukt niet altijd. Matisse heeft het mooi gezegd: ‘Je moet als een onnozel kind je werk tegemoet treden, open. Zonder een eis hoe het eruit moet zien.’ Je wordt wel verrast door je eigen werk. Het kan lang duren voordat een schilderij klaar is. Je hebt afstand nodig. Ik zet het weg, soms wel een jaar lang. Na dat jaar zie ik ineens wat ik nog moet doen. Maar soms is het anders. Ineens zie ik ‘het klopt’, ‘het is goed’. Voor die beoordeling heb ik het mijmeren, het laten betijen nodig. Waar ligt de maatstaf? De maatstaf ligt niet vast. Dat is het echte scheppen.”
Heeft Angeline een sleutelwerk?
Ze heeft er een paar. Beneden om de hoek hangt een groot werk van 175 bij 95 cm uit 2025, met daarop de bosvijver van de St. Jansberg, bij haar in de buurt. Het doet enigszins aan Monet denken. Roze bloesem drijft op het water. Je wordt als het ware in het schilderij getrokken.
We lopen naar boven naar de huiskamer, daar hangen nog twee sleutelwerken, rechts aan de muur ‘De zee de zee’ uit 2008, ook een groot formaat werk met daarop een kalme branding, een stuk duin, en daarvoor groenige strepen, zoals je dat wel ziet van het zeewier.
En voor me een schilderij van het gebergte, hoog in India, niet ver van China, ‘Himalaya Badrinath 1’, uit 2022. Het is een prachtig schilderij, geen klassiek berglandschap. “Ze gaan over de ruimten in de bergen. Tussen de toppen wordt de ruimte opengebroken, je kunt er tussenin zijn.”
Het onbekende toelaten
Je moet het onbekende durven toelaten, zegt ze. “Het gebeurt ook in het bedrijfsleven en de wetenschap. Sommige CEO’s geven teams de ruimte om vrij te denken, op dezelfde manier waarop dat ook in de wetenschap gebeurt. Dat vind ik interessant. Yuval Hariri bijvoorbeeld vind ik een hele originele denker. Je bent een opslagplaats van allerlei dingen die je gezien en beleefd hebt. Die kun je benutten.”
Wat hier ook genoemd moet worden zijn de tekeningen die ze gemaakt heeft bij poëzie van de bekende dichters Garcia Lorca, Herman de Coninck, Kira Wuck en Jan Arends. Die tekeningen bevinden zich in cassettes, met een oplage van 20. De Koninklijke Bibliotheek heeft van alle dichters een set aangekocht.
Tot slot, wat is haar artistieke filosofie?
“Waar komt mijn gedrevenheid vandaan? Waardoor ga ik iedere dag weer naar het atelier. Ik wil het gevoel hebben dat ik de speelruimte die ik in kan nemen, ook daadwerkelijk wil benutten om iets over het leven te zeggen.”
Afbeeldingen: 1) , Sea-Works#7 2021, 77 x 56 cm, gouache op papier, 2) Nachtzee 2022, 29,7 x 42 cm, gouache op zwart papier, 3) Getij 2023, 80 x 60 cm, olieverf op doek, 4) St.Jansberg. 2025 .olieverf op doek.95×175 cm, 5) de zee de zee 2008, 185 x 135 cm olieverf op doek, 6) Himalaya 1. 2022. 300 dpi olieverf op doek 190 x 95 cm, 7) Portretfoto Angeline Lips 2026
https://www.angelinelips.nl/
https://www.pulchri.nl/nl/tentoonstellingen/het-grafiekplatform-in-pulchri-studio/
https://www.facebook.com/p/Angeline-Lips-100010003388190/?locale=nl_NL
Leave a Reply