Exposition Générale
October 25, 2025 @ 08:00 - August 23, 2026 @ 17:00
Exposition Générale belicht veertig jaar hedendaagse kunst in de Fondation Cartier en put daarbij uit een collectie die gevormd is door de programmering. Door het sociale, culturele en architectonische erfgoed van het gebouw en de openheid naar de stad nieuw leven in te blazen, schetst de tentoonstelling een alternatieve kaart van de hedendaagse kunst en luidt ze, met het nieuwe architectonische ontwerp van Jean Nouvel, een vernieuwde benadering van de tentoonstelling in.
Een nieuwe kaart van hedendaagse kunst
De Fondation Cartier Collectie, die de geschiedenis van de instelling, haar programmering en haar openheid voor de wereld in al haar diversiteit weerspiegelt, schetst veertig jaar internationale hedendaagse kunst. De algemene tentoonstelling presenteert de fundamentele thema’s van dit unieke erfgoed aan de hand van emblematische werken en geselecteerde fragmenten uit tentoonstellingen die sinds de oprichting in 1984 deel hebben uitgemaakt van haar programmering. Het onthult het dynamische karakter van een collectie die door de jaren heen is opgebouwd door middel van tentoonstellingen.
De Exposition Générale, gestructureerd rond vier hoofdthema’s die door de hele collectie lopen, toont de diversiteit aan artistieke engagementen van de instelling. De tentoonstelling opent met een architectonisch laboratorium (Machines of Architecture) waar modellen, tekeningen, fragmenten en installaties, in dialoog met de stedelijke omgeving, een veelheid aan benaderingen van en kritische toe-eigeningen van architectuur onthullen. Deze vormen, die samen een heruitgevonden stad vormen, bestaan naast levende werelden die ons uitnodigen om de rol van de instelling in het behoud van bedreigde ecosystemen en de grenzen van het antropocentrisme te bevragen (Being Nature). De tentoonstelling onderzoekt ook creatie als een ruimte voor experimenten en het doorbreken van barrières, en laat zien hoe een nieuwe poreusheid tussen kunst, ambacht en design de visuele taal vernieuwt (Making Things). Ten slotte brengt de tentoonstelling artistieke praktijken samen die technologie, fictie en wetenschappelijke kennis combineren, en schetst alternatieve manieren om de wereld te lezen en te bewonen (A Real World). Naast deze thematische tentoonstellingen tonen aangrenzende presentaties de individuele en gezamenlijke trajecten en benaderingen van enkele van de belangrijkste kunstenaars uit de collectie.
Door menselijke en niet-menselijke vormen en culturen, technieken en praktijken die zich hebben losgemaakt van de traditionele hiërarchie van de schone kunsten met elkaar te verweven, schetst de Exposition Générale een nieuwe kaart van de hedendaagse creatie: een alternatief voor de museale encyclopedie die de functie van de instelling als openbare ruimte voor experimenten en het creëren van nieuwe kennis vernieuwt.
De moderniteit van het gebouw herontdekken
Exposition Générale ontleent zijn naam aan de tentoonstellingen die het warenhuis Grands Magasins du Louvre vanaf het einde van de 19e eeuw organiseerde in het Haussmann-gebouw dat nu de Fondation Cartier huisvest en dat gebouwd werd voor de eerste Wereldtentoonstelling van Parijs in 1855. Door de geschiedenis heen heeft dit gebouw zichzelf voortdurend opnieuw uitgevonden als tentoonstellingsruimte, waarbij een diepe continuïteit zichtbaar is tussen de opeenvolgende transformaties en de ruimtelijke indelingen die daarmee gepaard gingen. De evolutie ervan toont een ware scenografische geschiedenis die de evolutie van moderne gebruiken en architectonische praktijken weerspiegelt: aanvankelijk ontworpen als een Grand Hotel (ca. 1855-1880) om bezoekers van de Wereldtentoonstelling te huisvesten, transformeerde het geleidelijk aan in warenhuizen (1880-1977), waarbij de zalen werden omgevormd tot commerciële tentoonstellingsruimtes, ware “koopmanspaleizen” die men bezoekt “zoals men een museum zou bezoeken”. Deze traditie wordt voortgezet in het Louvre des Antiquaires (1977-2018), waarvan de ruimtelijke indeling, bestaande uit aaneengesloten winkels verbonden door lange gangen, een continue presentatie van vitrines creëert waar regelmatig tentoonstellingen van decoratieve objecten en kunst worden gehouden. Door objecten en handelswaar uit alle hoeken van de wereld samen te brengen, droegen deze evenementen bij aan de verbreding van het culturele landschap, de verspreiding van nieuwe kennis en de democratisering van materiële cultuur en artefacten in de 19e eeuw – een geschiedenis die resoneert met de hedendaagse filosofie van het verzamelen.
Het ruimtelijke ontwerp van de Exposition Générale, bedacht door studio Formafantasma, maakt het tentoonstellingsapparaat zichtbaar en herinterpreteert de sociale en experimentele dimensie van de “Algemene Tentoonstellingen” en andere commerciële evenementen die de evolutie van de museumpraktijk begeleidden. Formafantasma ontwerpt een driedimensionale installatie die interactie aangaat met de dynamische architectuur van het gebouw, gebruikmakend van de verschillende gezichtspunten en hoogtes. De textiele dragers – modulaire textielconstructies gemonteerd op aluminium profielen en voorzien van een eigen verlichtingssysteem – leiden de bezoeker langs de werken en bewegwijzering van de tentoonstelling.
De tentoonstelling strekt zich uit tot in de stad en omarmt, naast het gebouw zelf, het architectonische erfgoed van de nieuwe stedelijke omgeving: de Place du Palais-Royal en de Galerie Valois, een ondergrondse passage die vroeger de metro en warenhuizen met elkaar verbond, bieden onderdak aan artistieke interventies die de kernthema’s van de tentoonstelling op stedelijke schaal weergeven. Van oktober 2025 tot februari 2026 is in de Galerie de Valois een reeks tekeningen van Andrea Branzi te zien, die zijn project voor Groot-Parijs uit 2008 illustreren, ontwikkeld in samenwerking met de Italiaanse architect Stefano Boeri. Door de nadruk te leggen op de verbinding met de stad en de openbare ruimte, bevestigt de Fondation Cartier haar Parijse wortels en transformeert zij de tentoonstelling tot een ruimte voor de collectieve creatie van verhalen, kennis en vormen, die direct verbonden zijn met de tijd waarin ze zich bevindt.
Afbeelding: © Alessandro Mendini, Petite Cathédrale, 2002 © Bodys Isek Kingelez, Projet pour le Kinshasa du troisième millénaire (détail), 1997 © Alessandro Mendini, OMG !, 2014 © Peter Halley, Code Warrior, 1997 © Junya.Ishigami+associates, Chapel of Valley, 2018. Photo © Marc Domage
25 oktober 2025 – 23 augustus 2026