In Vrij Paleis zag ik in de Najaar Salon van Stichting Sanjay Ganpat Brouwer veel prachtige kunstwerken van kunstenaars uit Suriname, Curaçao en Aruba, waaronder die van Djon Louis Seedorf. Op veel van zijn schilderijen is een ‘gordijn’ van uitlopende verf, lijkend op tranen te zien. Een van zijn werken had zelfs de titel ‘Rain of Tears’.
Ik wilde daar meer van weten en maakte een afspraak met de kunstenaar die me uitnodigde voor een bezoek aan zijn atelier in de buurt van metrostation Vijzelgracht in Amsterdam.

Mensen verbinden met zichzelf
Het atelier bevindt zich in een voormalige school. Het is een flinke ruimte met overal werk, tegen het raam, rechts van mij, achter en zelfs op de grond. Voor me een grote boekenkast met vele kunstboeken. In het midden bevindt zich het werkeiland. Djon heeft een wit hoedje op en draagt een witte schilder jas met verfspatten erop en een mooie houten kralenketting. Bij de koffie serveert hij een stuk appeltaart uit een bakkerij uit de Czaar Peterstraat.
“Ik ben een mondige kunstenaar”, zegt hij. “Ik hou van het gesprek. Met mijn werk wil ik visueel emoties aanreiken, om kijkers na te laten denken over wat men ziet. Door middel van mijn verhalen op doek wil ik mensen weer verbinden met de voorstelling en zichzelf. Ik probeer problemen invoelbaar voor te stellen met uiteindelijk de bedoeling een samenleving te creëren waarin het probleem zich oplost.
In de scenes zijn droombeelden, hersenspinsels en fantasieën verwerkt. “Op die manier kan ook de kijker op de vrije loop gaan met zijn fantasie.”

Surinaamse vader, Javaanse moeder
Djon Louis Seedorf (Oldenzaal, 1950) is de zoon van een Surinaamse vader en een Javaanse moeder. Zijn ouders ontmoetten elkaar in het voormalig Nederlands-Indië, waar Seedorfs vader diende in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Toen Indonesië in december 1949 eindelijk onafhankelijk werd, werd Seedorfs vader gedemobiliseerd en naar Nederland gestuurd. Van daaruit verhuisde het gezin in 1952 naar Suriname. In 1972 keerde Seedorf terug naar Nederland, waar hij de pedagogische academie volgde. In 1989 studeerde hij af aan de Rietveld Academie, terwijl hij ondertussen bleef werken als docent. Na zijn pensionering begon hij met het maken van eigen kunst, wat resulteerde in diverse tentoonstellingen en opdrachten.
“Mijn opa, Petrus Seedorf, is in slavernij geboren, op zijn 15e werd hij vrij. Hij trouwde met Loes Lemberg, een Surinaamse Indiaanse. Zij kregen 11 kinderen, mijn vader, Gottlieb, was de achtste. Met de KNIL zat hij 35 jaar in Java, op het eind in Japanse krijgsgevangenschap. Hoewel ik geboren ben in Nederland, ben ik opgegroeid in Paramaribo, Suriname in de wijk Frimangron. Dat betekent ‘Grond van vrije mensen’. Ook Anton de Kom heeft daar gewoond. Kunst lag daar niet voor het oprapen. Ik ben Nola Hatterman dankbaar dat ik bij haar een kunstopleiding kreeg.”

Nola Hatterman
“Nola, afkomstig uit Amsterdam, was een begaafde kunstenaar met sterke maatschappelijke en artistieke overtuiging. Een echte idealist. In 1953 ging ze lesgeven in Suriname op het Cultureel Centrum Suriname (CCS) in Paramaribo, in 1961 werd ze directeur van de CCS-School voor Beeldende Kunsten. Ik kwam bij haar teken- en schilderles nemen toen ik 12 was. Ze liet me kennismaken met de wereld van de beeldende kunst. Nola behandelde ons met individuele waardigheid, ongeacht afkomst, kleur en status. Kunst was voor haar niet alleen esthetiek, maar ook zelfbewustzijn, en bewustwording van de geschiedenis. Qua techniek was ze een kind van haar tijd. Ze maakte in haar werk gebruik van perspectief, licht en schaduw op basis van nauwkeurige observatie. Haar aandacht voor de menselijke natuur heeft mij gevormd.”

Pedagogische Academie
Op zijn 17e ging Djon naar Nederland en volgde daar de Pedagogische Academie. Hij werd daarna leraar, 40 jaar lang, beginnend bij het Montessori-onderwijs op de basis- en kleuterschool. Na het behalen van zijn eerste graad lesbevoegdheid gaf hij vervolgens les op de middelbare school, haalde daarna zijn Hoofdakte en ging op het Montessori Lyceum in Rotterdam lessen beeldende kunst geven. Daarna sloot hij als assessor aan de Willem de Kooning Kunstacademie zijn onderwijsbaan af. “Iedere 15/ 20 jaar had ik een nieuwe school.” Tegelijkertijd studeerde hij in deeltijd de avondopleiding van de Rietveld Academie in Amsterdam, de Hoge School voor Kunsten in Utrecht en de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Daar haalde hij zijn Master Education of Fine Art.

De Rietveld Academie
“Op de Rietveld Academie deed ik Modevormgeving. De toelatingscommissie liet me binnen op basis van een futuristisch kledingstuk dat eenvoudig, maar goed doordacht was. Ik kon het goed uitleggen. Dat telde mee. Die opleiding werd in de jaren ’60 en ’70 gedomineerd door een overmaat aan bleke lolita’s. Ik ging daar met vormen spelen. Hoe kon ik een lichaam ‘kneden’, als het ware. Ik ben niet in de mode doorgegaan, het was te veel buitenkant. Dat in contrast met het werken in het onderwijs. Ik houd van de ontvankelijkheid van jonge mensen. Ik heb als docent actief bijgedragen aan de ontwikkeling van kunsteducatie als onderdeel van het curriculum.”

Terug naar Suriname
Hij schildert nu acht jaar. In 2017 keerde hij terug naar Suriname, zeven weken lang, op zoek naar zijn innerlijke stem. “Het viel samen met een bewustwording van ons slavernijverleden. Deze confrontatie komt terug in mijn recente werk, dat vaart en urgentie kreeg.” Het ging intuïtief, zonder strakke ordening. “Er kwamen verbanden tevoorschijn die ik niet aan zag komen.” De herinnering aan zijn jeugd in Suriname komt steeds terug. Niet alleen qua sfeer maar ook wat betreft de personages.

Heeft Djon een sleutelwerk?
Dat heeft hij. Hij laat het op zijn telefoon zien. Een drieluik met de titel Vruchtbare aarde, met drie personen naast elkaar, twee zwarte, een witte, met daarvoor een regen aan druppels. “Het heeft in Amerika gehangen en in Nederland bij TENT in Rotterdam. Het is hier verkocht. Mensen vonden het erg mooi en vooral betekenisvol. Die sluiers, die druppels ‘snijden’ in ons en trekken de persoon naar binnen. Die is aanwezig, maar heeft ook iets verborgens daardoor. Het voelt als een onderzoek naar identiteit en herinneringen.” De drie panelen ‘praten met elkaar’, voegt hij eraan toe. “Ze bouwen een steady ritme op. De overgang van schaduw naar licht houdt het oog levend. De contrasten zijn scherp en de oppervlakte voelt rauw aan. Het is speciale verf, koffieverf, je voelt de korrels van de koffie. Een student heeft er een spoken wordperformance bij gemaakt.”

Ook in de schilderijen bij het raam en in het grote schilderij achter mij herken ik de druipende lijnen. Djon zegt: “Gaandeweg ontdekte ik dat water een belangrijk thema in mijn leven en werk is. We zijn immers uit water ontstaan. Als jonge jongen in Suriname genoot ik intens van de moessonregens en het indrukwekkend natuurgeweld van het onweer. Ik ging zwemmen in de regen en liep over een plankier met kleine gaatjes. Het water dat daar doorheen sijpelde, deed me denken aan een waterval, aan een gordijn van water. Die herinneringen en indrukken zijn op een bepaalde manier in mijn werk blijven doorwerken. Met de beelden in dit drieluik wil ik vooral jongeren uitnodigen om met een andere positieve blik naar het verleden en de werkelijkheid te kijken, en daarbij ook een andere kant van het verhaal te ontdekken.”

Draden van ons Nederlands Slavernijverleden
Hij is voorzitter van Stichting Villa Mecenatis, https://villa-maecenatis.nl/ die het project Draden van ons Nederlands Slavernijverleden uitvoert. Het is geïnitieerd door Ricardo Burgzorg. “Ik ben blij dat ik met het bestuur meedenk aan de begeleiding en uitvoering van dit project. In alle provincies van Nederland werken vrijwilligers onder leiding van een kunstenaar aan dit enorm wandkleed van 35 meter lang en 2,5 meter hoog. Het wordt in verschillende plekken vervaardigd en op verschillende plekken getoond: musea, kerken en andere culturele instellingen. In de betreffende plaats wordt wetenschappelijk en historisch onderzocht wat daar de sporen zijn van het slavernijverleden.” De dag na ons gesprek ging hij naar Venlo, naar het Limburgs Museum, voor de overhandiging van het werk aan het museum. Zie: https://dvons.nl/
Hoewel het maken van kunst een solitaire bezigheid is, heeft het tegelijkertijd een sociaal aspect, zegt hij. “Solitaire kunst heeft altijd bestaan, niet als romantisch ideaal, maar als iemand die in stilte reflecteert over zijn bijdrage aan het grotere geheel. Het hoeft niet te gaan over een gemis. Door de wisselwerking tussen introspectie en verbinding ontstaat iets als collectiviteit. Kunst als dragende structuur.”

Walk On By Rotterdam – Baltimore
In 2024 – 2025 deed hij mee aan de culturele uitwisseling Walk On By Rotterdam – Baltimore met als curator Joy Davis. Werk van zes kunstenaars, drie Nederlanders, drie Amerikanen werd in Nederland getoond in TENT en in de VS in de ruimte Creative Alliance. “Drie weken waren we in Amerika op bezoek bij drie beeldende kunstenaars, een fotograaf, een schilder en een performer. Het was een interessante en leerzame uitwisseling. We zagen kunst, onder meer in musea, we bezochten ook scholen en plantages. Het delen van kennis was een super-ervaring. De tentoonstellingen in Baltimore en Rotterdam waren ook een groot succes.”
Hij wijst naar het werk ‘Moesje’ met Kotomisi in Koto, een Surinaams – Creoolse vrouw in klederdracht. “Ik voel me omringd door leven in mijn schilderijen. Alles is oeroud en piepjong tegelijk. De ogenschijnlijke chaos levert iets van waarde op net zoals de ontmoeting tussen Noenka en Ramses in Over de gekte van een vrouw van Astrid Roemer.”

Exposities
Sinds 2017 heeft hij verschillende keren geëxposeerd, meestal in groepsverband, onder andere in het Stedelijk Museum Schiedam, Galerie Wijnstraat in Dordrecht, De Amstelkerk in Amsterdam, Kunst10daagse Bergen en CBK-ZO in Amsterdam. Zijn tekeningen en schilderijen zijn daarnaast opgenomen in verschillende publicaties. In zijn atelier exposeren ook andere kunstenaars, zoals recent bijvoorbeeld Noémi Beyer, de dochter van Noraly Beyer, die zeefdrukken op pangi stof maakte. “Kunstenaars kunnen hier hun verhaal vertellen, twee maanden lang. Dat vind ik fantastisch. Ik vind het belangrijk dat ik mijn kennis deel met een andere kunstenaar.”
Zijn koperspubliek is breed: van de particulier aan de Amerikaanse Oostkust tot de bijstandsmoeder in De Pijp in Amsterdam. “Mijn schilderijen maken blij en boos. Sommigen krijgen een spontane huilbui. Het zijn persoonlijke verhalen, maar het is ook gezamenlijk beleefde identiteit. Het is een vertrekpunt om zowel persoonlijke als gemeenschappelijke verhalen op te roepen. Het activeert het geheugen, er ontstaat wisselwerking.”
Tronies
Op de grond liggen in verpakkingsdozen geschilderde gezichten, ‘tronies’. Ze zijn vergroot, lijken verstomd. “De een luistert, de ander jaagt aan, het is een proefstudie van emotie. Het zijn verwrongen gezichten, verschillende persoonlijkheden met uitdrukkingen die uit de lucht lijken te vallen. Ik neem je mee op zoek naar jezelf, een spiegel waar je verbinding kunt maken met lagen van jezelf. Ze roepen uiteenlopende gevoelens op. Soms, angst, humor, verlangen, je hart slaat soms over. Ik heb er meer dan 500 gemaakt. In Galerie Wijnstraat in Dordrecht was er een hele wand mee gevuld.”

Tot slot, wat is zijn artistieke filosofie?
“Alles wat je hier in het atelier ziet is het verborgen canvas, inclusief mezelf. Het gaat om kaders. Ik word ingekaderd door bijvoorbeeld dit gebouw, of de stad Amsterdam, of Nederland, ik word continu ingekaderd. Tegelijkertijd gaat het over mij in die ruimte. Dat maakt contemplatie mogelijk. Daardoor werken mijn schilderijen. Mijn hele leven leef ik ermee. Het is een bepaalde weerspiegeling van mijzelf. Het is kijken in perspectief in tijd en ruimte.”
Afbeeldingen: 1) Gordijn van tranen, 2) Herinnering, 3) Koto Misie, 4) Koto Missies, 5) Pose, 6) Pose vrouw, 7) Bidden, 8) Ameria, 9) Vruchtbare aarde, 10) Uma, 11) Rietveld 1, 12) Rietveld 2, 13) portretfoto Djon Louis Seedorf
https://www.djonlouis.com/
https://www.instagram.com/djonlouisseedorf/
https://www.stichtingsanjay.nl/