Vanaf 17 mei zijn 14 schilderijen uit het beroemde Khanenko Museum in Kyiv (Oekraïne) in Den Haag te zien. Museum Bredius combineert ze met 12 werken uit de eigen collectie. Portretten, stillevens, landschappen en historiestukken uit Kyiv en Den Haag hangen voor de eerste keer naast elkaar en vormen ensembles die het verhaal vertellen van de nauwe contacten tussen Nederland en Oekraïne.
Bijzonder is, dat Abraham Bredius, grondlegger van de collectie met zijn naam, eind 19de eeuw alle nu tentoongestelde schilderijen zelf in Kyiv heeft gezien. Hij maakte in 1897 een rondreis door Oost-Europa en ontmoette toen het verzamelaarsechtpaar Bohdan (1849-1917) en Varvara Khanenko (1852-1922). Oude Meesters uit Kyiv in Den Haag. Khanenko Museum in Museum Bredius is te zien tot en met 28 september.
Bredius op reis
Abraham Bredius (1855-1946) maakte in 1897 een reis door Oost-Europa met als doel onbekende schilderijen van Rembrandt te vinden voor de grote Rembrandt-tentoonstelling ter gelegenheid van de inhuldiging van Koningin Wilhelmina in Amsterdam (1898). Op zijn reis, die twee maanden duurde, deed de directeur van het Mauritshuis de steden Warschau, Krakau, Lviv, Kyiv, Sint-Petersburg en Moskou aan en bezocht hij verschillende kastelen in de regio Galicië. Hij deed uitgebreid verslag van wat hij zag en besteedde uiteindelijk zo’n veertig pagina’s in twee zakboekjes (te zien op de tentoonstelling) aan de omvangrijke collectie van Bohdan en Varvara Khanenko. Hun statige herenhuis in de Oekraïense hoofdstad is sinds 1919 het Bohdan and Varvara Khanenko National Museum of Arts.
Prachtig v[an] kleur zoo
Uit Kyiv komt onder meer een groot portret van een man in oriëntaalse kleding. Hoewel Bredius in zijn zakboekje noteerde ‘Rembr[andts] vader levensgr[oot], hangt hoog, met grooten turban op [,] kan v[an] R[embrand]t zijn’, is het zeer waarschijnlijk van een navolger van de grote meester. Museum Bredius combineert het schilderij met een zelfportret van Samuel van Hoogstraten (1644) uit eigen collectie. Het Stilleven met Chocoladeservies uit 1640 van de Spanjaard Juan de Zurbarán uit Kyiv hangt naast een Stilleven met pijp van Pieter Janssens Elinga. Bredius was onder de indruk van dit werk van Zurbarán: ‘Prachtig stilleven [….] heel vuil gemaakt, maar ’t is prachtig v[an] kleur zoo’. Boertige humor is te vinden op de schilderijen van David Vinckboons (met signatuur P. Brueghel; Kyiv) en een navolger van Adriaen Brouwer (Den Haag). Over Dorpsgezicht met feestende boeren noteerde Bredius: ‘aardig oude Pieter Brueghel, gem.[erkt,] r.[echts] een man en vrouw die een soort cancan dansen, l.[inks] een tafel waar flink gezoend wordt, één ondersteboven en kaart gespeeld en één die op viool speelt’
Willem-Jan Hoogsteder, conservator Museum Bredius: ‘Met de tentoonstelling ‘Oude Meesters uit Kyiv in Den Haag. Khanenko Museum in Museum Bredius’ willen we laten zien dat Abraham Bredius en het echtpaar Bohdan en Varvara Khanenko een passie deelden voor dezelfde Europese kunst. Twee jaar na hun ontmoeting in Kyiv vond in Den Haag in 1899 de eerste vredesconferentie plaats. Door de tentoonstelling hangen nu Oude Meesters uit oorlogsgebied in de stad van Vrede en Recht.’
Spoorloos
Anders dan het Mauritshuis en Museum Bredius, kwam de Khanenko-collectie niet ongeschonden door de Tweede Wereldoorlog. In 1941-‘43 roofden de Duitse bezetters een deel van de verzameling. Veel van de schilderijen die Bredius in 1897 zag, zijn nog altijd spoorloos. Vanaf het begin van de Russische inval in Oekraïne (februari 2022) is het Khanenko Museum leeggeruimd en de collectie elders opgeslagen.
17 mei – 28 september 2025 Oude Meesters uit Kyiv in Den Haag.
Khanenko Museum in Museum Bredius
Museum Bredius
Lange Vijverberg 14
2513 AC Den Haag
Afbeelding: Rembrandt van Rijn (1606-1669) navolger Man in oriëntaalse kleding, na 1632, Kyiv Khanenko Museum
