Aan de vooravond van de Curaçaose nationale feestdag Dia di Pais Kòrsou, op vrijdag 9 oktober 2026, krijgt Frank Martinus Arion (Willemstad (Curaçao), 1936 – 2015) een schrijverssteen in De Nieuwe Kerk – een eerbetoon aan een van de belangrijkste Caribische schrijvers. De steen wordt ontworpen door beeldhouwer Nelson Carrilho (Willemstad,1953) en onthuld door de Curaçaose minister van Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Sport, Sithree van Heydoorn.
In 2026 zou Arion negentig jaar zijn geworden. Ook is het dit jaar twintig jaar geleden dat zijn bekendste roman Dubbelspel (1973) centraal stond in de eerste editie van Nederland Leest. Het boek werd destijds in een oplage van 725.000 exemplaren cadeau gedaan aan leden van de bibliotheek. De vraag naar zijn boek was toen al zo groot dat er tijdens de landelijke campagne nog een herdruk plaatsvond. Heel Nederland heeft hem toen leren kennen.
Pleitbezorger van het Papiaments
Frank Martinus Arion wordt geboren op Curaçao. Hij verhuist in 1955 naar Nederland, waar hij aan het Instituut voor Neerlandistiek in Leiden studeert en later lesgeeft aan de Universiteit van Amsterdam. In 1981 verhuist hij weer terug naar zijn geboorte-eiland waar hij in 1996 promoveert op een proefschrift over de oorsprong van het Papiaments. Hij is een voorvechter van het Papiaments en ook betrokken bij de oprichting van de eerste Papiamentstalige middelbare school. In 2003 wordt hij benoemd tot hoogleraar grammatica van het Papiaments aan de universiteit van Willemstad.
Aanklacht tegen kolonialisme
In Dubbelspel, zijn veelgeprezen debuutroman, is winnen of verliezen een zaak van leven en dood, die wordt gesymboliseerd door het dominospel dat de vier personages spelen. Het einde weerspiegelt de toekomstvisie van de auteur: de winnaars gaan zich wijden aan de sociale en politieke verbetering van hun eiland Curaçao. Deze zinderende roman is, zonder een pamflet te zijn, een aanklacht tegen het kolonialisme en traditionele man-vrouwverhoudingen. In 2025 werd het boek opgenomen in de canon van de Nederlandstalige literatuur.
In de decennia na Dubbelspel publiceerde hij de romans Afscheid van de koningin (1975), Nobele wilden (1978) en De laatste vrijheid (1995). Alle drie worden ze gekenmerkt door een sociaal en politiek engagement, dat met de jaren actueel is gebleven. Arion is een meeslepende verteller, die zich expliciet uitspreekt tegen zaken als racisme, onderdrukking en globalisering. Naast romans schreef Arion verhalen, poëzie en essays. Zijn laatste publicatie, zijn verzamelde gedichten, verscheen onder de titel Heimwee en de ruïne in 2013.
Slavernijmonument in Amsterdam
Arion was politiek zeer actief en steunde de onafhankelijkheidsstrijd. Samen met Adriaan van Dis nam hij in 1998 het initiatief tot de oprichting van het slavernijmonument in Amsterdam (2002) en zette zich in voor een kenniscentrum over de slavernijgeschiedenis, dat later het NiNsee (Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis) zou worden.
De Nieuwe Kerk Amsterdam werkt voor dit project nauw samen met het Literatuurmuseum, uitgeverij De Bezige Bij, de Openbare Bibliotheek Amsterdam en de Vereniging Antilliaans Netwerk. Afgelopen vrijdag 24 april werd op een bijeenkomst van dit netwerk het nieuws bekendgemaakt.
Foto: Portret Frank Martinus Arion (1995). Foto: Harry Cock/ANP
Leave a Reply