Op Prospects van Art Rotterdam 2026, zag ik mooie schilderwerken die tegelijkertijd sculpturen waren. Prospects is de jaarlijkse tentoonstelling van het Mondriaan Fonds waarin het werk van startende kunstenaars wordt gepresenteerd. De werken waren van de hand van Eugenie Boon, die opgegroeid is in Curaçao en in Nederlands als kunstenaar actief is. Ze is aan het doorbreken – voor Prospects, een tentoonstelling in Museum De Lakenhal ‘Majalla’s Mantel – Rafelranden van het Leidse Laken’ met Sarah van Lamsweerde in 2024 en een Blow up werk op het Lange Voorhout in 2026.
Ik spreek haar in haar atelier in de Ferdinand Bolstraat in Den Haag, een flink lokaal met een hoog plafond van een voormalige school dat vol staat met liggende werken in vergevorderde staat, en ook wat werken die teruggekeerd en afgebouwd zijn. Daarnaast ook wat schilderijen aan de muur.
Geïnspireerd door Curaçao
In haar werk zoekt ze naar waarheid in de breedste vorm om die vervolgens te verbeelden, zegt ze. “Tijdens mijn studie was het een zoektocht naar identiteit en wat die relatie, de relatie tussen Nederland en Curaçao, betekent. Ik ben opgegroeid en opgevoed op het eiland. Ik ben geïnspireerd door de Curaçaose geschiedenis, en hoe dat de mensen heeft gevormd. Ik waardeer, bewonder en ben gefascineerd over het dagelijks leven, de verhalen en de creativiteit.”
Bijvoorbeeld de verhalen van Anansi. “Ik hield altijd van verhalen. Mijn vader vertelde voor het slapengaan en het hoofd van de basisschool vertelde ze ook. Iedere maandagochtend kwamen we bijeen onder ‘de overdekte’ en dan vertelde meneer Welvaart, iemand met passie voor de verbeelding van kinderen. Dat waren vivid beelden voor mij.”
Haar vader was – naast een 9 tot 5 baan als drukker bij een drukkerij – fotograaf en videograaf. “Het begon bij hem als hobby. Hij heeft mijn geboorte gefilmd. Elke maand op de 29e – mijn geboortedag – filmde hij mijn groei. Tot ik 1 jaar oud was. Hij maakte een compilatie toen ik 5 jaar was. Toen ik 7 jaar was zag ik de compilatie voor het eerst en ook mijn geboorte. Dat riep veel vragen bij mij op. Een wereld ging open. Hoe een camera een wereld kan scheppen, hoe je jezelf gedraagt voor de camera en hoe anderen mensen zich gedragen, soms een performance doen. Ik begreep het verschil tussen het leven voor de camera en het echte leven, te vergelijken met het verschil tussen fictie en realiteit.”
IBB, Instituto Buena Bista
Op de HAVO / VWO kreeg ze kunstvakken, ze koos tekenen. Nadat ze eindexamen gedaan had vroeg ze zich af ‘Wat ga ik doen?’ “Niks paste bij mij. Mijn docent, juffrouw Apostel, zei ‘Neem maar contact op met IBB, Instituto Buena Bista van David Bade en Tirzo Martha.’ IBB is een platform voor hedendaagse kunst. Daar ben ik twee jaar geweest. Ik heb er veel geleerd. Op het eiland kennen we de kunstwereld in de vorm van musea en galerieën niet. Dat ontwikkelt zich nu een beetje. Ik stapte een nieuwe wereld binnen. Het IBB had een Residency programma, waar veel internationale kunstenaars kwamen. Dat heeft mijn referentiekader verbreed, wat kunst kan zijn, hoe kunst de stem kan versterken.”
Frans Franciscus uit Amsterdam was een van de residents. “Van hem heb ik de grease techniek geleerd, eerst een grijze laag, dan geef je kleur. Ik kreeg het thema Renaissance. Ik maakte de Allegory of Wisdom & Strength. Ik kwam ook in aanraking met kunstenaars als Pepón Osorio met zijn verbeelding van gemeenschappelijke vraagstukken. Ik dacht: ik heb veel te vertellen. Misschien is het verstandig dat ik kunstenaar word. Het werd een mogelijkheid. Ik begon te dromen. Daarvoor had ik geen referentie naar het vak.”
HKU Utrecht
David en Tirzo brachten haar portfolio onder de aandacht van de Academies in Nederland. Ze kon terecht bij de KABK en de HKU (de Haagse kunstacademie en de Utrechtse kunstacademie). David adviseerde haar de HKU te kiezen omdat die beter bij haar paste. Vier jaar volgde ze de opleiding en ze ervoer het als een verrijking. “Vooral het begrijpen van de kunstwereld zelf, de filosofie, cross media en art history.”
Eugenie: “De cultuur van Academie was best westers, dat bewustzijn drong na een tijdje bij me door. Ik stond helemaal open, maar realiseerde me dat het niet mijn context, mijn angsten, inspiratie, kennis pakte. Ik vond het wel belangrijk ruimte voor mijn eigen denkwereld te creëren, en deze niet te gaan verkleinen. Dus ik probeerde mijn verbeelding en mijn symbolische, innerlijke taal vorm te gaan geven. Ik probeerde alle technieken te leren en ik ging experimenteren. En daarnaast probeerde ik zoveel mogelijk medekunstenaars leren kennen.”
Ta Nos Hendenan
In het tweede jaar, 2018, gaf docent Lieven Hendriks de opdracht om een schilderij te maken van thuis. “Dat heeft mij geraakt, ik was ver van huis. Ik dook in mijn beeldbank, want ik was net als mijn vader ook fotograaf. Ik ging kijken wat ik aan foto’s van thuis had. Daarmee ging ik aan de slag, ik schilderde geen letterlijke gezichten van mensen. Ik ging incroppen en inzoomen in een foto om dingen te schilderen die een verhaal vertelden. Zo is de serie Ta Nos Hendenan (onze mensen) tot stand gekomen.”
Ze schilderde mensen van Curaçao in het dagelijks leven. “Waarvan je dacht ‘dit is echt iets wat iemand van Curaçao zou doen’.” Twee vrouwen die lootjes verkopen op straat. “Dat zijn mensen die ook aandacht verdienen. 70 procent van de oude mensen moet lootjes verkopen of een andere bezigheid kiezen om te overleven omdat ze niet uitkomen met hun pensioen.” Meestal maakte ze geen gezichten, soms wel, als ze een bepaalde uitdrukking hadden.
“In die serie kwam mijn referentiekader naar boven: de belevenissen van mensen van diaspora in de Cariben. Als thema’s moeilijk bespreekbaar waren, trok ik meer mijn innerlijke wereld in met meer figuratief/abstracte werken, installaties, performance en sculpturale schilderijen. Daarnaast maakte ik abstracte figuren waar ik mijn innerlijke beeldwereld liet losgaan. Veel symbolisme met veel vormen, vooral van vlechten, benen en de DNA-structuur.”
Schilderij en sculptuur tegelijk
Het bleef niet bij schilderijen, ze gingen de 3D kant op. Sommige waren schilderij en sculptuur tegelijk. “Dat is in het derde jaar begonnen. Ik ben opgevoed met carnaval, carnavalsstoeten met sculpturale expressie, kanal elouisa (tv-programma), met komedie en performatieve voorstellingen. Om al deze nuance in de serie Ta Nos Hendenan te verwerken voelde 2D te plat. Waarom niet samenvoegen? Ik ben afgestudeerd met zulke werken.”
In 2020 won ze de HKU Award voor artistieke prestatie met een som gelds van. 5000 euro. Het certificaat staat tegen raam. “Het heeft me geholpen in het investeren in materialen, een zaagmachine onder andere. Ik wilde afstuderen met deze werken en het kon. Ik was blij. Toen ik in 2020 afstudeerde was vanwege Corona alles dicht. Een raar moment.”
Bewustzijn Slavernijverleden
Ondanks die moeilijke tijd kon ze veel opdrachten krijgen, vooral rond het thema ‘Bewustzijn Slavernijverleden’. De serie Ta Nos Hendenan kreeg veel aandacht. “Ik dacht op zeker moment dat ik hierdoor wel mijn creativiteit limiteerde. Dat ik ook ruimte nodig had om mijn eigen unieke leefwereld te verdiepen, om nieuwe thema’s te verkennen. Zodat het niet alleen over mijn achtergrond gaat, maar algemene geldigheid heeft. Ik heb toen de regie weer teruggenomen. De menselijke gedachten, de mens in relatie tot andere mensen en tot de natuur blijven interessant voor mij. De tussenwereld tussen fictie en non-fictie. Als ik uitgenodigd wordt om op iets te reageren, vind ik het leuk om gelijk de geschiedenis in te duiken en een verhaal op te bouwen waarin ik ruimte laat voor suggesties en andere perspectieven.”
Ze houdt van het spelen met materialen. Ze gebruikt mallen en schuimplaat, isoleerbuizen verhardt ze met een laag gips en gaat er met een tweemixencomponent verf overheen, ze gebruikt klei, siliconen, puhars, epoxy en textiel. Ze geeft mij een roze bloemetje dat op deze manier tot stand is gekomen. Ook gebruikt ze sierblokken. “Alle Caribische huizen hebben sierblokken. Zo kan de lucht door het huis heen. Een beetje Bauhaus. Ik maak mijn eigen design van die sierblokken in het kader van de continuïteit van en mijn waardering voor het design & de architectuur waar ik mee ben opgevoed. Ik probeer meer elementen van Curaçaose architectuur te gebruiken.”
Heeft ze een sleutelwerk?
Ja, de serie Ta Nos Hendenan is een sleutelwerk. “Alle verhalen, mijn oorsprong van perspectieven en referenties, zijn te zien in die schilderijen. Deze schilderijen zijn mijn beeldbank, mijn repository.” Ook de performances die ze doet met het karakter Pegasaya wil ze hier noemen. Pegasaya is de kleinste zoon van Anansi. “Die kleine zoon is een observer. Anansi is een trickster, tijdens de slavernij werd hij een hero, die in alle situaties wist te overleven. Het waren gebruiksaanwijzingen om boven water te blijven als er geen infrastructuur is. Die manieren van overleven passen niet meer in deze tijd. Het is tijd om infrastructuren te bouwen die bij ons en voor ons werken en passen.”
Wat is haar ervaring met het kunstleven?
“It’s a privilege. Het is fijn om te kunnen denken en eigen innerlijke werelden te verbeelden als werk. Ik heb alle ruimte om het kind in mij in leven te kunnen houden. Als ik dood ben en mogelijk daarna opnieuw in het leven kom, wil ik weer kunstenaar worden.
Het blijft een wereld waarin je je moet bewijzen, je moet blijven doorgroeien. Het vraagt eerlijkheid, integer zijn. Ik voel een verantwoordelijkheid die voortkomt uit mijn privilege: daar moet ik iets mee doen. Dat is niet makkelijk, maar geeft wel plezier.”
Tot slot, wat is haar filosofie?
“Ik zie kunst als een ontwikkelingstool om de verbeelding te versterken, om zo verschillende stemmen en perspectieven de ruimte te geven.”
Leave a Reply