In de Klinkenberggalerie van Pulchri zag ik kunstwerken in beweging. Cirkels, strepen en vierkanten waren in beweging doordat achterliggende radertjes in elkaar grepen. Je kon alle kunstwerken zelf in beweging zetten door op het knopje van een schakelaar te knippen. Dat deed ik de tweede keer dat ik een bezoek aan de zaal bracht.
De maker, Lukas van den Vrande, was bereid een toelichting te geven. Ik spreek hem een paar dagen later in de societeit / kantine van Pulchri.
Mathematisch vastgelegd
In deze kunstwerken gaat het om beweging, zegt hij. De beweging is mathematisch vastgelegd. “Er is geen vrijheid, er is maar één manier waarop het kunstwerk beweegt.” Alle onderdelen bewegen tegelijkertijd. “Het ziet er logisch uit en voelt organisch.”
Na een tijd zijn de werken terug op hun beginstand. Voor het ene werk is dat na vier dagen, voor een ander werk is dat over 78 miljoen jaar. “Die herhalingstijd kun je wiskundig uitrekenen. Het heeft te maken met priemgetallen.”
Lukas van de Vrande is geïnteresseerd in zowel de wereld van de kunst als die van de wetenschap. Hij deed maar liefst drie studies: bouwkunde, wiskunde en Italiaans.
Drie studies
Hij begon met de studie Industrieel ontwerpen aan de TU Delft, maar wisselde dat al spoedig in voor Bouwkunde. Na zijn middelbare school woonde hij een tijd in Italië in Ferrara en Ventimiglia en na zijn studie Bouwkunde ging hij in Amsterdam Italiaans studeren. Nog later studeerde hij wiskunde in Leiden, ook om les te kunnen geven in het vak. Dat doet hij drie dagen in de week; voor de kunst heeft hij twee dagen gereserveerd. Hij doet het al 19 jaar. “Voor de klas staan is fantastisch. Sinds drie jaar ben ik bevoegd leraar.”
Hij probeert gelaagde kunstwerken te maken, zegt hij. Dat doet hij door logisch en associatief na te denken. “Het is fijn om iets te maken in 3D, dat ook nog beweegt.” Het liefst ook iets laagdrempeligs. “Bij deze werken is het de bedoeling dat de kijker zelf de schakelaar aan en uit zet. Daardoor krijgt de toeschouwer het gevoel dat het werk voor een stukje van hem / haar is. Daarbij is het een pre als het ook nog vermakelijk is. “Ik zag een suppoost rondlopen en met een groep kinderen erachter aan. Ze deed het voor en al spoedig zetten de kinderen de kunstwerken aan en uit. Dat voelde als een enorm compliment.”
Heeft Lukas een sleutelwerk?
Dat heeft hij. Het heet ‘Two Million Years’. Dat getal slaat op de omlooptijd. “Het was de eerste machine die goed gelukt was en soepel liep. Het is 60 x 60 groot, gemaakt met dure materialen en wel 8000 euro waard.” In 2013 kwam het te hangen in MAD (het Mechanical Art and Design Museum) in het Engelse Stratford-upon-Avon. “Daar hing het te midden van andere bewegende dingen.” Hij heeft het voor deze tentoonstelling teruggevraagd.
Na dat sleutelwerk ging hij helemaal los en maakte werken in allerlei variaties. Hij ging downscalen qua materiaal. Dat komt voortaan uit de bouwmarkt. Hij presenteerde er een bij de Voorjaarssalon van Pulchri en vervolgens een op de Najaarssalon. De werken kosten tussen de 325 en 475 euro. Hij maakt ze in een oplage.
Inmiddels heeft hij alle werken uit de tentoonstelling verkocht. Hij maakt ze in oplage om meer mensen een kans te geven ze te kunnen kopen.
Hoe lang is hij kunstenaar?
Hij is vanaf 2007 als kunstenaar actief. Hij begon er meer werk van te maken toen hij op zijn 31e klaar was met al zijn studies. Zijn vader heeft de kunstacademie gezeten, zegt hij. “Hij heeft al zijn kennis aan mij doorgegeven, ook hoe je met je handen werkt. Alleen kan ik niet tekenen, en hij wel.” Bij Bouwkunde leerde hij hoe je een conceptueel plan realiseert. “Zelfs tot het stadium dat mensen het ook kunnen snappen.”
Wat is zijn ervaring van het kunstleven?
“Het gaat een beetje houtje-touwtje. Ik heb niet op een kunstopleiding gezeten en aanvankelijk was het lastig om een publiek te vinden. Als ik een serie werken had gemaakt regelde ik een expositie in een zaaltje voor een dag, en nodigde ik iedereen uit. Daar ben ik lang mee doorgegaan. Ik zat niet bij een galerie. Vijf jaar geleden kwam ik terecht in een anti-kraakatelier. Tegenover mij in dat atelier zat Peter George d’Angelino Tap, de modekunstenaar. Ik was gefascineerd door zijn kunst en zijn bedrijf. Hij vertelde dat hij lid van Pulchri was. ‘Probeer het eens’, zei hij.” Dat deed Lukas met goed gevolg en hij kon een ruimte krijgen om foto’s, gemaakt met pinhole camera te exposeren. Het waren foto’s van de zon, gemaakt in een lange tijdsperiode (een half jaar) door ruim 100 mensen. “De zon schijnt door op het lichtgevoelige papier in het blikje / de pinhole camera. Elk van de ‘sociale ontwerpers’ leverde de blikjes met gemaakte opnamen in. Ik bewerkte de ontvangen resultaten digitaal tot groot formaat kunstwerken. Het was toevallig ook in de Klinkenberggalerie.”
Voorts heeft hij een betalende achterban van 150 mensen, die 3 – 10 euro per maand betalen. Een soort particuliere crowdfunding. Hij betaalt hiermee zijn atelier en zijn activiteiten. “Het zijn mini-mecenassen. Iedereen die wil kan eraan meedoen. Ze krijgen er ook iets terug, af en toe een cadeautje.” En korting op zijn werken. Al die mensen die een pinhole camera gekregen hadden konden na afloop van de tentoonstelling hun werk van de muur halen en mee naar huis nemen.
Tot slot, wat is zijn artistieke filosofie?
“Ik heb een fascinatie voor de werkelijkheid en probeer dat op een gelaagde manier op een presenteerblaadje naar de mensen te brengen. Motto daarbij is: Artis Natura Magister (de natuur is de meester van de kunst).”
Afbeeldingen: 1) zoenmachine, 2007, 2) ontwerp vlakjes, 2008, 3) de hond, 2011, 4) Two Million Years, 2013, 5) Plaat&Speler, 2026, 6) Spreeuwen, 2017, 7) Regenboog, 2018, 8) Irregular Tile Patterns – Tagliatelle, 2023, 9) Solargraphy, 10) portretfoto Lukas van de Vrande, foto Jan Scheer, 2026, 11) regen ringen, 2026
https://www.lukasart.nl/
https://www.instagram.com/lukasart.nl/
https://www.pulchri.nl/nl/kunstenaars/lukas-van-de-vrande/
Leave a Reply