Op de tentoonstelling Packaging in Art Centre Schiedam zag ik intrigerend werk van Maria Matyja-Rozpara. In haar werken gebruikt ze verschillende materialen, waaronder handgeschept papier van plantaardige vezels, zoals yucca, riet, stro en andere substanties. In het werk ‘Coating’ zag ik verschillende lagen van vergane natuur. Ze heeft een serie ‘Testimonium’, bestaande uit 10 werken, geïnspireerd op de Lijkwade van Turijn.
Bij ‘Coating’ zijn meerdere lagen gekleurd handgeschept papier samengevoegd en vastgebonden. Het kunstwerk bestaat uit vier delen, opgehangen aan touwtjes. Maria Matyja-Rozpara gaf graag uitleg over haar werk. De titel ‘coating’ heeft meerdere betekenissen, zegt ze.
De cyclus van leven, verval en wedergeboorte
“De coating dient vooral als een spoor van bestaan, een overblijfsel en tegelijkertijd een beschermend schild voor de innerlijke essentie. De beschermende laag beschermt de delicate inhoud binnenin en bevat mogelijk sporen van een entiteit die niet langer bestaat. Na verloop van tijd krijgt de coating een prachtig patina, wat gevoelens van melancholie en verlangen naar het verleden oproept, evenals nieuwsgierigheid naar het leven van het wezen dat het beschermde. De organische aard van het materiaal dat is gebruikt houdt ook verband met het thema van de onvermijdelijkheid van het einde van ons bestaan en met de cyclus van leven, verval en wedergeboorte, vergelijkbaar met de processen die in de natuur plaatsvinden.”
In haar werk gebruikt ze verschillende media, maar de nadruk ligt vooral op de thema’s die ze onderzoekt, zegt ze. “De belangrijkste onderwerpen die ik behandel zijn onder meer reflecties over geloof en de rol ervan in het menselijk leven als bron van wijsheid en spirituele inspiratie. Ik denk ook aan de menselijke conditie, het verstrijken van de tijd en de herinnering. Sleutelaspecten van de menselijke ervaring, gedachten over spirituele en existentiële zaken, en de schoonheid van de natuur in haar vele vormen zijn de belangrijkste thema’s van mijn werk.”
Papier gemaakt van plantaardige vezels
Ze maakt gebruik van verschillende artistieke technieken. Een bijzonder belangrijk materiaal in haar kunst is papier gemaakt van plantaardige vezels. ”Wanneer ik papier in mijn werken gebruik, benadruk ik de kwetsbaarheid en vergankelijkheid van de materie. Omdat papier uit de natuur komt, reflecteert het op de delicate schoonheid van de natuurlijke wereld. Het sluit goed aan bij de thema’s verandering, materie en transformatie. Het materiaal dat ik gebruik fungeert ook als symbool, versterkt de boodschap van mijn werken en benadrukt de betekenis ervan.”
Ze maakt ook locatie-specifieke installaties in unieke ruimtes (bijvoorbeeld op postindustriële locaties) en installaties in natuurlijke omgevingen (zoals het werk ‘Fluctuations’).
Waarom zijn geloof en religie zo belangrijk voor haar?
Het thema religie vat alle existentiële thema’s samen en dient de innerlijke ontwikkeling, zegt ze. “Religie, als bron van wijsheid en spirituele inspiratie, maakt diepe reflectie mogelijk over de schoonheid en kwetsbaarheid van het menselijk bestaan. De religieuze inspiratie in mijn werken leidt vaak tot contemplatie van de menselijke conditie in een spirituele context. Het moedigt reflectie aan over waarden en onze plaats in het leven.”
Door religieuze thema’s aan te snijden wil ze de kijker naar contemplatie en introspectie leiden, die de zoektocht naar innerlijke harmonie en begrip kunnen helpen. “Mijn werken zijn niet alleen bedoeld om esthetische ervaringen te bieden, maar ook om spirituele en intellectuele verrijking te bieden, wat helpt bij innerlijke ontwikkeling en een beter begrip van iemands plaats in de wereld.”
Heeft Maria een sleutelwerk?
Dat heeft ze. Het is de serie ‘Testimonium’, gemaakt tussen 2015 en 2018. ”De serie bestaat uit 10 werken van elk ongeveer 100 x 100 x 15 cm. Het is gemaakt van vele lagen handgeschept papier, bereid uit plantaardige vezels zoals yucca, riet, stro en ander materiaal. De inspiratie ervoor was de Lijkwade van Turijn; dat gaat over de getuigenis van Jezus als de Messias. Het brengt op een artistieke wijze de herinnering aan het Lichaam van Christus over. Het werk is het resultaat van het bestuderen van die elementen van de Lijkwade die het nauwste contact hadden met het Lichaam: sporen van specifieke wonden waarvan het Evangelie getuigt, maar ook wonden die geen materiële sporen nalieten: ontkenning, onverschilligheid, verraad. Het object is geen realistische weergave, maar heeft impact door middel van textuur en kleur.”
Elk stuk in de serie ‘Testimonium’ is een poging om het mysterie van het geloof en de spirituele reflectie op het lijden van Christus op artistieke wijze vast te leggen, vervolgt ze. ”Het zijn geen realistische afbeeldingen maar abstracte composities die door hun vorm en kleur de zintuigen en emoties van de kijker beïnvloeden. Geïnspireerd door de Lijkwade van Turijn wil ik zowel de fysieke als de spirituele aspecten van lijden en verlossing overbrengen.”
Deze objecten werden gepresenteerd tijdens haar solotentoonstelling in het Papiermuseum in Duszniki-Zdrój in 2024. Andere belangrijke werken in haar portfolio zijn onder meer ‘Primary Tissues’ gemaakt tussen 2014 en 2016, en ‘Remains of Being’ uit 2022.
Hoe lang is ze kunstenaar?
”Vanaf mijn kindertijd had ik interesse in kunst. Dat leidde ertoe dat ik mijn artistieke opleiding aan de Hoge School voor Schone Kunsten begon. Vervolgens studeerde ik aan de Jan Matejko Academie voor Schone Kunsten in Krakau aan de Faculteit Interieurarchitectuur, waar ik in 1983 afstudeerde. Ik voltooide ook postdoctorale studies aan dezelfde instelling in schilderkunst, artistiek textiel en uniek papier, en postdoctorale studies in multimedia aan de Universiteit van Silezië. Ik heb een doctoraat in de Schone Kunsten behaald aan de Faculteit der Schilderkunst van de Jan Matejko Academie voor Schone Kunsten in Krakau.”
Ze houdt zich bezig met schilderen, uniek papier, locatie-specifieke installaties, tekenen en ontwerpen. Ze werkte ook jarenlang als tekenleraar aan de Hoge School voor Schone Kunsten.
Ze organiseerde verschillende solotentoonstellingen en nam deel aan vele groepstentoonstellingen. Ze is lid van de Vereniging van Poolse Kunstenaars en Ontwerpers, de Vereniging van Poolse Pastelisten en de Internationale Vereniging van Handpapiermakers en Papierkunstenaars (IAPMA).
Wat is haar artistieke filosofie?
”De basis van mijn artistieke benadering is eerlijkheid tegenover mezelf. Ik probeer me niet te conformeren aan trends of de verwachtingen van anderen; in plaats daarvan volg ik een innerlijk kompas dat mij door het creatieve proces leidt. Ik geloof dat ik alleen door trouw te zijn aan mezelf werken van echte waarde en authenticiteit kan creëren. Het hoofdthema van mijn werk is de poging om spirituele waarheden in abstracte vorm over te brengen. In mijn stukken streef ik ernaar de symboliek van materialen en tekens te gebruiken om diepe en complexe ideeën uit te drukken op een manier die zowel het intellect als de emoties van de kijker betrekt.”
Haar doel is om kunstwerken te maken die niet alleen de aandacht trekken, maar ook diepere reflectie en dialoog uitlokken, voegt ze eraan toe. “Ik hoop dat kijkers, wanneer ze met mijn kunst in aanraking komen, de kans krijgen voor introspectie en hun eigen emoties en gedachten ontdekken.”
Afbeelding 2: ‘Testimonium VIII’, detail
https://www.instagram.com/mariamatyjarozpara/
https://www.iapma.info/galleries/Gallery/f8aa5bec-27c3-48cc-afbc-2484dc129cdb
https://stichtingkunstwerkt.nl/exposities/2024/packaging
