De tentoonstelling ‘Seeing through Embrace’. Memories of the Body and Absent Nature’ had een bijzondere opening. De Chileense kunstenaar Álvaro Aroca Córdova was buiten zichzelf gestegen en getransformeerd in een ander persoon (misschien een niet-menselijk wezen), gekleed in een zwarte doek, met een naaldenketting voor zijn ogen en een lange rode fluwelen doek die uit zijn mond kwam, waarbij hij af en toe verschillende kreten, woorden en sensaties uitte.
Hij begon knielend voor een werk achter in de achterkamer. Achter hem hing een doek met de contouren van een persoon met een grote rode vlek ter hoogte van zijn rechterborst en van onderen een aantal vuile plekken waarin met rood draad een borduurspoor was getekend.
‘Soy parte de ti, dejame entrar’
Hij eindigde helemaal vooraan in de galerie, waar hij de antagonist in zichzelf aansprak als El Sombra (de schaduw) en smeekte: ‘Soy parte de ti, dejame entrar’ (Ik ben een deel van jou, laat me binnen). Eindigend met ‘Te abrazo’ (Ik omhels je).
“De herinnering ligt in de schaduw van de vergetelheid. In die performance bevond ik me in een ander lichaam om de herinneringen op te roepen,” zegt hij een paar dagen later, wanneer ik met hem spreek in Galerie WM in Amsterdam. “Ik projecteerde al mijn gevoelens op die andere persoon. Het werk aan de achterste muur fungeerde als een portaal, een manier om een nieuwe dimensie te kiezen.”
Temuco, in het zuiden van Chili
Zijn artistieke praktijk komt voort uit zijn diepe verbondenheid met de omgeving, geworteld in zijn Chileense afkomst, zegt hij. Alvaro komt uit Temuco, in het zuiden van Chili.
“Ik groeide op te midden van vulkanen, meren, inheemse bomen en turbulente rivieren. Dat voedde een organische band die zich ontwikkelde met verschillende levenservaringen. De huidige klimaatcrisis overstijgt echter het spectrum van het leven van toen en heeft invloed op onze sociale, culturele en zelfs psychologische dimensies. Deze kwesties beïnvloeden mijn artistieke processen direct en zetten me aan het denken over onze huidige relatie met de natuur en hoe we de toekomst van de planeet die we bewonen zien.
Daarom stel ik de grenzen van het lichaam ter discussie en hoe ze kunnen worden uitgewist of opnieuw gedefinieerd, en verken ik hun organische en filosofische verbindingen met de wereld om ons heen.”
Relatie tussen lichaam en natuur
Alvaro Aroca Cordova is een transdisciplinair kunstenaar en onderzoeker die de relatie tussen het lichaam en de politieke constructie van de natuur onderzoekt. Trefwoorden zijn vlek, schaduw, vergeten herinneringen, identiteit, leegte, periferie versus centrum.
Door middel van verschillende artistieke praktijken, zoals borduurwerk, ingegraveerde werken, textiel en videoperformances, daagt hij ‘hegemonische verhalen’ en opgelegde grenzen uit – zowel fysiek als symbolisch – die voortkomen uit zijn ervaring van een ‘verzonnen Zuiden’, zoals hij het noemt.
“Mijn werk wordt gevoed door esthetische en wetenschappelijke benaderingen om te reflecteren op onze verbinding met de omgeving en de grenzen van identiteit. In dit proces probeer ik het lichaam en zijn rol in het vormgeven van nieuwe vormen van perceptie en denken opnieuw vorm te geven.”
Heeft Alvaro een sleutelwerk in zijn totale oeuvre?
Hij zegt dat het moeilijk is om een sleutelkunstwerk te definiëren, omdat het afhangt van de artistieke evolutie en de tijdsgebondenheid die je als kunstenaar ervaart. “Sommige van mijn werken hebben een eigen leven, veranderen voortdurend in de loop der tijd en transformeren door verschillende toepassingen en ervaringen die zich in hun lagen ophopen.”
Maar als hij een sleutelwerk zou kunnen aanwijzen, dan is het wel het werk waar we het aan het begin van dit verhaal over hadden, het werk helemaal achterin de zaal, waar zijn performance begon.
“Het is een textielwerk dat tussen performance en borduurwerk in zit, dat ik sinds 2015 heb en momenteel deel uitmaakt van de tentoonstelling in de WM Gallery. Dit textielwerk is gebruikt in drie performances in verschillende steden, en ik heb erop geborduurd, waarbij ik beelden verweef met het terugvinden van vergeten herinneringen aan de natuur. Ik geloof dat dit werk een keerpunt in mijn creatieve processen vertegenwoordigt, dat mijn eigen relatie met kunst overstijgt.”
Hoe lang is hij al kunstenaar en wat is zijn ervaring met het kunstleven?
“Mijn eerste tentoonstelling in een galerie vond plaats in het jaar 2000, toen ik 20 jaar oud was. Tijdens mijn ingenieursstudie volgde ik een autodidactische opleiding tot beeldend kunstenaar. In 2011 begon ik mijn formele studie met een master in onderzoek en artistieke creatie aan de Universiteit van Baskenland, waar ik ook een doctoraat in de beeldende kunst behaalde.
Om mijn artistieke praktijk te ontwikkelen, heb ik deelgenomen aan solo- en groepstentoonstellingen in Chili, Argentinië, Frankrijk, Tsjechië, de Verenigde Staten, Spanje, India, Portugal, Nederland en Zuid-Korea. In 2020 werd mijn essay Eco-artistic Utopian Spaces: Towards the Reconstruction of Imaginaries Where Art and Nature Coexist bekroond in de Pliègue y Territorio Essay Competition van de Chileense Corporation of Video and Electronic Arts.”
Onderzoek
Onderzoek is een essentieel onderdeel van zijn werk en leidde onder meer tot artist residencies bij Open Atelier Zuidoost Foundation Rochdale (Amsterdam), het Consortium of Museums of Valencia (Chili/Spanje), Espacio Réflex (Donosti/Spanje) en Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (Amsterdam). Hij nam onder andere deel aan de Geumgang Nature Art Biennale 2022 (Zuid-Korea). “Mijn meest recente tentoonstellingen in 2023 en 2025 brachten me naar Bilbao, Amsterdam en Madrid. In 2023 nam ik deel aan de kunstbeurs JustX Lisboa en won ik de tweede prijs op de Textile Video Art Salon in het Argentijnse Centrum voor Textielkunst in Buenos Aires met Kamapu. In 2024 presenteerde ik de performance The Sensitivity of Origin op de JustLatam-beurs in Casa de América (Madrid).”
Momenteel ontvangt hij een Culture Moves Europe-beurs voor onderzoek en creatie van het Goethe-Institut in Amsterdam.
Tot slot, wat is zijn artistieke filosofie?
“Als Latijns-Amerikaan ben ik het resultaat van een koloniaal proces. Dat brengt voor mij een diepgaande bevraging met zich mee van de esthetiek en de constructie van de realiteit waarin ik heb geleefd. Mijn verbeelding wordt gevormd door een identiteitspositie, ook lichamelijk, die is gevormd onder kennisstructuren die hun oorsprong vinden in Europa, waardoor veel lokale wijsheid uit het beeld is verdwenen.
Ik kan niet kiezen of ik een koloniaal wezen wil zijn of niet; mijn lichaam is gevormd binnen dat concept en is een direct gevolg van machtsstructuren. Deze zelfde structuren hebben ook onze relatie met de natuur gevormd, van de beschrijvingen van landschappen door reizigers tot de ultraliberale dimensies van de hedendaagse samenleving.
In die zin heroverweeg ik sleutelconcepten zoals identiteit en geheugen, territorium en lichaam, vlees en macht, in al hun lagen. Ik geloof echter dat het mijn missie is om niet alleen te bevragen, maar ook te verbeelden wat mogelijk is – om de toekomst waarin we al leven te zien als een heden, in een omgekeerde reis naar het begin en de essentie van onze relatie met de natuur.”
Afbeelding: When the Shadow Is Gone
https://www.facebook.com/alvaro.aroca
https://gallerywm.com/WP/alvaro-aroca-28-03-26-04-2025/
https://www.instagram.com/aaroka/
1 Pingback